Testosterontherapie (TRT) voor mannen en vrouwen

TRT hoeft niet per se permanent te worden voortgezet; dit hangt af van de onderliggende oorzaak van het testosterontekort. Als er sprake is van een tijdelijke oorzaak, kan de behandeling in tijd worden beperkt en later geleidelijk worden afgebouwd. Bij een blijvend hormonaal tekort kan een langdurige of continue behandeling zinvol zijn.

Oraal: Bijzonder flexibel, omdat de behandeling op elk moment kan worden aangepast of tijdelijk onderbroken.

• Gel: Ook goed instelbaar, maar vereist een dagelijkse en continue toepassing.
• Injecties: Minder flexibel, omdat het effect langere tijd aanhoudt en het lichaam na het stoppen enige tijd nodig kan hebben om zelf weer voldoende testosteron te produceren.

Ja, een TRT (testosteronvervangingstherapie) kan ook voor vrouwen zinvol zijn, maar alleen in duidelijk geselecteerde gevallen en na zorgvuldige diagnostiek.

Ook vrouwen produceren testosteron in hun lichaam. Het speelt een belangrijke rol bij libido, energie, stemming, spierkracht en het algemene welzijn. Wanneer er een aangetoond tekort aanwezig is of typische klachten samengaan met lage androgeenspiegels, kan een individueel gedoseerde TRT een mogelijke behandelingsoptie zijn.

Situaties waarin TRT bij vrouwen kan worden overwogen zijn bijvoorbeeld een sterk verminderd seksueel verlangen (HSDD), een duidelijke hormonale verandering tijdens of na de menopauze of een verminderde levenskwaliteit in het kader van een aangetoonde hormonale disbalans. Ook na bepaalde gynaecologische ingrepen, zoals het verwijderen van de eierstokken, kan een dergelijke behandeling in individuele gevallen relevant zijn.

Belangrijk hierbij is dat de dosering bij vrouwen aanzienlijk lager is dan bij mannen en dat de behandeling nauwlettend medisch wordt gecontroleerd om een veilige en passende instelling te garanderen. Het doel is niet een „mannelijk” hormonaal effect, maar het herstellen van een individueel fysiologisch evenwicht en het verbeteren van de levenskwaliteit.

Een TRT kan veilig worden uitgevoerd wanneer deze gebaseerd is op een grondige diagnostiek en regelmatig medisch wordt gecontroleerd. Daarbij is niet alleen de testosteronwaarde van belang, maar het volledige hormonale en lichamelijke profiel.

Bij de orale bio-identieke therapie staat een zeer flexibele en individueel regelbare toepassing centraal, die nauwkeurig kan worden aangepast. Testosterongel biedt een gelijkmatige dagelijkse toediening via de huid, terwijl injecties dankzij hun depotwerking langere tussenpozen tussen de toepassingen mogelijk maken. Alle drie de vormen vereisen regelmatige controles, maar verschillen in regelbaarheid en verloop.

Een overstap tussen de verschillende TRT-vormen is in principe mogelijk en wordt vaak toegepast wanneer behoeften of verdraagbaarheid veranderen. Ook combinaties kunnen in bepaalde gevallen zinvol zijn, maar worden altijd individueel en zorgvuldig gepland.

De orale therapie biedt hierbij de meeste flexibiliteit, omdat deze snel kan worden aangepast of tijdelijk kan worden onderbroken. Gel kan gemakkelijk in het dagelijks leven worden gecombineerd of vervangen, terwijl injecties vanwege hun langdurige werking eerder stapsgewijs moeten worden aangepast.

Na het stoppen met de therapie daalt de testosteronspiegel doorgaans weer naar de individuele uitgangswaarde. Hoe snel dit proces verloopt, hangt sterk af van de gekozen therapievorm en de duur van de behandeling.

Bij de orale therapie is het effect meestal het snelst omkeerbaar, omdat er geen depotwerking is. Bij gel keert de testosteronspiegel na het stoppen eveneens relatief snel terug naar het uitgangsniveau. Bij injecties kan het vanwege de depotwerking wat langer duren voordat het lichaam volledig zonder externe testosterontoediening functioneert. Helaas zijn er echter ook gevallen waarin de lichaamseigen testosteronproductie niet in voldoende mate terugkeert.

Bijwerkingen van een TRT zijn vooral afhankelijk van het gebruikte preparaat, de toedieningsvorm, de dosering en de individuele reactie. Er kunnen huidveranderingen optreden, zoals acne of een vettere huid, maar ook vochtophoping, haaruitval, testiculaire atrofie, onvruchtbaarheid, afhankelijkheid, stemmingswisselingen of veranderingen in het libido.

Bij alle drie de vormen kan een te hoge dosering leiden tot een hormonale disbalans, die zich op verschillende manieren kan uiten. Injecties en gels veroorzaken daarbij doorgaans de meeste bijwerkingen, terwijl de bijwerkingen bij orale therapie geringer zijn en meestal goed beheersbaar zijn wanneer de behandeling nauwlettend medisch wordt begeleid.

De duur van een TRT is individueel en hangt af van de oorzaak van het testosterontekort en van uw persoonlijke doelen. Sommige patiënten hebben een behandeling voor een beperkte periode nodig, terwijl anderen langdurige hormonale ondersteuning nodig hebben.

De orale therapie is zowel geschikt voor flexibele als voor middellange tot langdurige behandeltrajecten. Gel wordt meestal continu toegepast, net als injecties, die vaak als langdurige standaardbehandeling worden ingezet.

De frequentie van de injecties is afhankelijk van het preparaat en ligt doorgaans tussen ongeveer 1 en 12 weken. Aan het begin van de therapie en bij dosisaanpassingen vinden regelmatig bloedcontroles plaats, later met grotere tussenpozen.

Bij gel en orale therapie zijn geen injecties nodig. Wel staan regelmatige controles centraal om de dosering optimaal af te stemmen. Over het algemeen geldt: afhankelijk van de therapievorm verschilt het verloop van de behandeling, maar niet de noodzaak van regelmatige controles.

De werking kan afhankelijk van de therapievorm in verschillende snelheden optreden. Eerste veranderingen, zoals meer energie, een betere stemming of een verhoogd libido, kunnen al binnen enkele uren tot weken merkbaar worden.

De orale therapie kan door de snelle opname binnen enkele uren relatief snel en herhaalbaar stabiele effecten geven. Bij gel ontwikkelt het effect zich eerder geleidelijk over een periode van dagen tot weken. Bij injecties treedt het effect na toediening op en stabiliseert het zich vervolgens over een langere periode.

De dosering wordt individueel aangepast op basis van bloedwaarden, symptomen en hoe u zich subjectief voelt. Het doel is altijd een stabiele en goed verdraagbare hormoonspiegel.

Bij de orale therapie is een bijzonder nauwkeurige en snelle aanpassing mogelijk. Ook met gel kan de dosering dagelijks worden geregeld door de hoeveelheid die wordt aangebracht aan te passen, terwijl injecties vanwege de depotwerking slechts stapsgewijs kunnen worden aangepast.

TRT kan de lichaamseigen spermaproductie beïnvloeden, omdat de hormoonhuishouding van buitenaf wordt gestuurd. Daarom wordt bij een bestaande of geplande kinderwens bijzonder zorgvuldig afgewogen of een TRT geschikt is.

De effecten kunnen per therapievorm verschillen: de orale bio-identieke testosterontherapie biedt een flexibele regelbaarheid en kan bij een kinderwens worden opgenomen in een individueel behandelplan, omdat deze de vruchtbaarheid doorgaans niet beïnvloedt. Gel en met name injecties hebben vanwege hun systemische depotwerking een sterke invloed op de hormonale as, waardoor rekening moet worden gehouden met een duidelijke afname van de spermaproductie.